Tezos to zaawansowana platforma blockchain i open-source dla aktywów i aplikacji, z silnym naciskiem na bezpieczeństwo kodu, zarządzanie na łańcuchu i decentralizację. Tezos 2.0, nadchodzący etap w ewolucji Tezos, ma na celu poprawę skalowalności (poprzez warstwy drugie), kompozycyjności oraz wprowadzenie wsparcia dla popularnych języków programowania (takich jak Javascript, Typescript, Python i wiele innych). Tezos został początkowo zbudowany z myślą o formalnej weryfikacji, co umożliwia twórcom unikanie błędów podczas tworzenia smart kontraktów, czyniąc go szczególnie odpowiednim dla aplikacji wymagających wysokiego poziomu bezpieczeństwa i pewności. Mechanizm konsensusu LPoS (Liquid Proof-of-Stake) w Tezos umożliwia każdemu posiadaczowi udział, bezpośrednio lub poprzez delegację, w procesie konsensusu oraz otrzymywanie nagród za zabezpieczanie sieci. Co wyróżniające, system zarządzania na łańcuchu w Tezos pozwala również interesariuszom na tworzenie i głosowanie nad propozycjami dotyczącymi aktualizacji protokołu. Ten pionierski system umożliwia samoaktualizację i udoskonalanie protokołu bez prowadzenia do podziału (fork) w łańcuchu blockchain, wzmacniając społeczność bez spowalniania innowacji. Po raz pierwszy zaproponowany w 2014 roku i uruchomiony w 2018 roku, Tezos Mainnet może pochwalić się udokumentowaną historią nieprzerwanego działania od tego czasu, zdobywając silną reputację za doskonałość techniczną i wspierającą społeczność.

Tezos zostało zaprojektowane przez Arthura i Kathleen Breitmanów w białej księdze z 2014 roku pod pseudonimem L.M. Goodman, nawiązując do Satoshiego Nakamoto i odnosząc się do dziennikarza, który błędnie zidentyfikował twórcę Bitcoina. W poprzednim opracowaniu Breitmanowie argumentowali, że największymi wadami Bitcoina były brak procesu zarządzania, który zapraszałby do współpracy społeczność użytkowników, problemy z kosztami i centralizacją wynikające z systemu proof-of-work, ograniczona wyrazistość języka programowania, która uniemożliwiała tworzenie inteligentnych kontraktów, a także kwestie bezpieczeństwa. Tezos został stworzony, aby rozwiązać te postrzegane problemy. Arthur pracował jako analityk ilościowy dla Goldman Sachs i Morgan Stanley oraz jako inżynier badawczy dla Google X i Waymo. Ukończył École Polytechnique oraz Courant Institute na NYU, gdzie studiował matematykę stosowaną. Kathleen była starszym strategiem ds. strategii w R3, konsorcjum ponad 70 firm finansowych. Pracowała również w Accenture, Bridgewater Associates oraz Wall Street Journal. Posiada dyplom Cornell University.

Główne cechy, które wyróżniają Tezos, to jego system zarządzania on-chain oraz silne skupienie na bezpieczeństwie kodu i formalnej weryfikacji. Tezos był również pionierem we wdrażaniu mechanizmu konsensusu liquid proof-of-stake (LPoS). Unikalnie, system zarządzania on-chain w Tezos pozwala każdemu użytkownikowi sieci na proponowanie i głosowanie nad aktualizacjami protokołu proporcjonalnie do posiadanych udziałów. Głosowanie odbywa się w całości na blockchainie, w pięciu fazach, które obejmują trzy rundy głosowań. Każda faza trwa około dwóch tygodni, co oznacza, że pełny cykl aktualizacji może zająć niemal trzy miesiące. Jeśli zostanie osiągnięty konsensus i pewne kworum, funkcja samo-modyfikacji protokołu gwarantuje wdrożenie aktualizacji zgodnie z wolą większości posiadaczy udziałów. Ten proces kładzie nacisk na decentralizację i działa w wyraźnym kontraście do zarządzania w innych protokołach, takich jak Ethereum czy Bitcoin, w których mała grupa kluczowych deweloperów decyduje o przyszłości blockchaina. Cieszy się również wsparciem dla stakingu ze strony głównych giełd kryptowalut, takich jak Binance i Coinbase - oznacza to, że użytkownicy mogą otrzymywać nagrody w zależności od tego, ile XTZ posiadają. Niewiele projektów może się tym pochwalić.

Obecnie w obiegu znajduje się 977 621 108 XTZ. Całkowita podaż jest nieograniczona, a nagrody dla walidatorów zwiększają całkowitą podaż o około 4,5% rocznie. W lipcu 2017 roku odbyło się wydarzenie związane z pozyskiwaniem funduszy dla Tezos, podczas którego zebrano łącznie 65 681 BTC i 361 122 ETH. W tamtym czasie była to równowartość 232 milionów dolarów, co zapewniło mu miejsce wśród największych wydarzeń związanych z pozyskiwaniem funduszy na tokeny. Około 80% początkowej podaży trafiło do darczyńców akcji fundraisingowej, a 20% zostało równomiernie podzielone między Fundację Tezos a Dynamic Ledger Solutions (firmę założoną przez Breitmanów w celu rozwijania blockchaina).

Tezos wykorzystuje mechanizm konsensusu o nazwie liquid proof-of-stake (LPoS), będący ewolucją idei delegated proof-of-stake (DPoS). W LPoS każdy, kto spełnia minimalny próg - obecnie 6,000 XTZ - może zostać walidatorem (znanym jako "baker" w Tezos) lub delegować swoje udziały do dowolnego publicznego bakera w sieci (nawet jeśli pierwotny delegator nie spełnia tego progu). Celem tego jest zapewnienie, że staking w Tezos będzie tak włączający i dostępny, jak to możliwe, demokratyzując dostęp i zapewniając różnorodność walidatorów w celu zagwarantowania bezpieczeństwa sieci.

XTZ, znany również jako „tez”, można kupić na większości głównych giełd, w tym Binance, Coinbase, HTX, OKX, Kraken, Kucoin, Bybit, Gate.io i wielu innych. Pary handlowe łączą XTZ z walutami fiat, a także z innymi kryptowalutami, takimi jak Bitcoin. Popularne pary handlowe dla XTZ obejmują USDT, BTC, USD i EUR. Jeśli chcesz zamienić waluty fiat na Bitcoin, możesz przeczytać szczegółowy przewodnik tutaj.

Tezos Nodes to usługa oceniająca niezawodność publicznych bakerów Tezos oraz usługa monitorowania stanu wydajności węzłów dla niepublicznych bakerów Tezos. Współpracując ze społecznością bakerów, zespół opracował indeks niezawodności bakerów, który zawiera 10 kluczowych wskaźników. Indeks ten dostarcza potencjalnym stakerom wszystkich niezbędnych informacji potrzebnych do wyboru niezawodnego publicznego bakera.